Kamu Görevlisine Karşı ‘Görevinden Dolayı Hakaret’ Suçu
Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 125’inci maddesi, kamu görevlilerine yönelik hakaret suçunu ağırlaştırıcı bir nitelikli hâl olarak düzenlemektedir. Özellikle "görevinden dolayı hakaret" suçu, kamu görevlisinin itibarını ve görevinin saygınlığını korumayı amaçlar ve yargı kararlarında bu nitelikli halin uygulanması titizlikle incelenmektedir.
Kamuhaberci.com olarak, kamu görevlilerini yakından ilgilendiren bu hukuki düzenlemenin mahkemelerce nasıl tanımlandığını ve hangi şartlar altında TCK 125/3-a hükmünün uygulandığını emsal Yargıtay kararları ışığında derledik.
'Görevden Dolayı Hakaret' Kavramı Nasıl Tanımlanıyor?
Yargı kararlarına göre, hakaretin nitelikli hâl olarak kabul edilmesi için, fiilin mağdurun ifa ettiği kamu göreviyle doğrudan veya dolaylı bir bağlantısı yani hakaret fiili ile görev arasında illiyet bağı olmalıdır.
- Hakaret fiili, kamu görevinin yapılmasından ya da yerine getirilmesiyle gerçekleştirildiğinde, “görevden dolayı” niteliği kazanır1.
- Yargıtay, hakaretin “görevin yerine getiriliş biçimi ile bağlantılı” olması durumunda nitelikli hâlin uygulanması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2018/7181 K. 2020/149 T. 13.01.2020).
- Mahkeme kararlarında, fiilin koruduğu hukuki değerin kişinin onur, şeref ve saygınlığı olduğu vurgulanmış; ancak hakaretin görevle bağlantısı kurulmuşsa “görevden dolayı” nitelik kazanacağı ifade edilmiştir (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/459 K. 2023/2226 T. 12.04.2023). Yani hakaretin içeriğinin açıkça görevine karşı olması şart değil, hakaretin görev sebebiyle olması yeterlidir.
Cezanın Ağırlaştırılması İçin Aranan Şartlar
TCK 125/3-a uyarınca, hakaret suçunun nitelikli hâlinden söz edilebilmesi için Yargıtay kararlarında şu temel koşullar aranmaktadır:
- Mağdurun Kamu Görevlisi Olması: Mağdurun, TCK m. 6/1-c’de tanımlanan kamusal faaliyetin yürütülmesine katılan kişi niteliğine sahip olması gerekir.
- Hakaretin Görevden Dolayı Yapılması: Suçun, kamu görevlisinin kanun veya mevzuattan kaynaklanan bir görevinin yerine getirilmesinden ötürü veya bunun şekli/sonucu ile bağlantılı olarak işlenmesi zorunludur.
- Nedensellik Bağı: Sözler veya eylemin kişisel sebepler veya özel husumet yerine, kamu görevi ifası nedeniyle sarf edilmesi gerekmektedir.
Kişisel Husumet Durumu: Yargıtay 4. Ceza Dairesi, hakaretin doğrudan görevle ilgisi bulunmayan kişisel husumet kapsamında gerçekleşmesi halinde TCK 125/3-a’nın uygulanmayacağını, ancak görevden kaynaklı bir nedensellik bağı varsa nitelikli halin söz konusu olacağını vurgulamıştır (E. 2022/11704 K. 2022/21671 T. 02.11.2022).
Nitelikli Hâlde Cezanın Alt Sınırı Ne Olacak?
TCK 125/3-a hükmü, hakaret suçunun kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesi halinde cezanın alt sınırının bir yıldan az olamayacağını öngörmektedir.
- Basit Hakaret: Görevle bağlantı yoksa, basit hakaret (TCK 125/1) hükümleri uygulanır.
- Nitelikli Hal (TCK 125/3-a): Görevle bağlantı kesin olarak kurulmuşsa, cezanın alt sınırı 1 yıl hapis cezasından az olmamak üzere hüküm kurulur.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, ilgili emsal kararında, "kamu görevlisine görevinden dolayı" hakaretin sabit görülmesi üzerine, mahkemenin temel cezayı 1 yıl hapis alt sınırdan belirlemesi gerektiğine değinmiştir (E. 2018/7181 K. 2020/149 T. 13.01.2020).